Belgische vluchtelingen op het Damrak, 1914

Belgische vluchtelingen op het Damrak, 1914

Op 4 augustus 1914 werd België aangevallen door het Duitse leger. Dit had tot gevolg dat grote aantallen Belgen naar Nederland vluchtten, op zoek naar een veilig onderkomen. Zo kwamen duizenden vluchtelingen in de provincies Limburg en Noord-Brabant terecht. Het hoogtepunt van de vluchtelingenstroom kwam echter later, tijdens en na de belegering van Antwerpen. Vanaf 28 september viel het Duitse leger met zwaar geschut de vesting Antwerpen aan en op 10 oktober werd de stad veroverd. De Nederlandse provincies die grensden aan België konden de toestroom van vluchtelingen niet meer aan. Daarom werden zij aangespoord verder het land in te reizen en zo kwamen velen in Amsterdam terecht. De spreiding van de vluchtelingen had nog andere redenen. Men vreesde voor het uitbreken van besmettelijke ziektes door de concentratie van grote groepen mensen in geïmproviseerde woonomstandigheden met slechte hygiënische voorzieningen. Bovendien blokkeerde de vluchtelingenstroom het verkeer en belemmerde zo het Nederlandse mobilisatieleger bij zijn bewegingen.

Aankomst Belgische vluchtelingen Centraal Station, oktober 1914

Aankomst Belgische vluchtelingen Centraal Station, oktober 1914

 

Bekijk een beeldfragment van Belgische vluchtelingen op weg naar en de ontvangst in Nederland. (Bron: Geschiedenis 24)

Trein, auto, paard en kar of te voet; alle vervoersmiddelen werden ingezet om naar Nederland te vluchten. De vluchtelingen kwamen uitgeput en angstig de Nederlandse hoofdstad binnen.

`En weer vormde zich een lange droevige stoet, zooals we er al verscheidene hebben zien trekken over het Damrak. Schreiende vrouwen, sombere bleeke mannen, kinderen doodop. […] Er is bij al dat leed, dat we te aanschouwen krijgen, toch o zoo veel dat het hart verwarmt en goed doet: […] Ieder beijvert zich de arme stakkers te helpen.`

De Sumatra Post, 23 november 1914.

Ontvangst Belgische vluchtelingen, oktober 1914

Ontvangst Belgische vluchtelingen, oktober 1914

Vluchtelingen die in Amsterdam aankwamen, werden naar de Koopmansbeurs en de Effectenbeurs begeleid, waar de registratie plaatsvond. Welgestelde Belgen konden bij particulieren onderdak vinden, anderen werden gehuisvest in instellingen en gebouwen zoals de Olofskapel, de Nieuwe Walenkerk en de dierentuin Artis. Dit waren tijdelijke doorgangshuizen die op de duur niet in staat waren de blijvende stroom op te vangen. Vandaar dat vanaf half oktober de vluchtelingen naar het centrale doorgangshuis in loodsen op het IJ Eiland en de Handelskade gebracht werden.

Gedenkplaat der Belgische vluchtelingen, 10 oktober 1914

Gedenkplaat der Belgische vluchtelingen, 10 oktober 1914