Reeds vóór de Duitse inval op Antwerpen

‘heeft er zich in Amsterdam een comité gevormd ten doel hebbende de ellende welke thans heerscht onder de Belgische vrouwen en kinderen die door den oorlog hunnen natuurlijke verzorgers verloren hebben, zoveel mogelijk weg te nemen.’

Dit is het Comité Tehuis voor Belgische kinderen. De voorzitter van het comité was notaris C. F. J. Brands, die op Herengracht 521 gevestigd was.

Brief van C. F. J. Brands aan de burgemeester van Antwerpen, 2 september 1914

Brief van C. F. J. Brands aan de burgemeester van Antwerpen, 2 september 1914 (voorkant). Stadsarchief Antwerpen / FelixArchief

 

Brief van C. F. J. Brands aan de burgemeester van Antwerpen, 2 september 1914Brief van C. F. J. Brands aan de burgemeester van Antwerpen, 2 september 1914 (achterkant

Brief van C. F. J. Brands aan de burgemeester van Antwerpen, 2 september 1914 (achterkant). Stadsarchief Antwerpen / FelixArchief

De vereniging riep gezinnen en families in Nederland op om voor een korte of langere periode Belgische kinderen op te vangen die niet meer veilig waren in hun vaderland. De kinderen werden in dezelfde omgeving geplaatst als waaruit zij afkomstig waren; dit met betrekking tot godsdienst en sociale stand. Het werd belangrijk gevonden dat kinderen niet volledig uit hun vertrouwelijke omgeving losgerukt werden.

In totaal werden tussen 1914 en 1917 ongeveer 1600 kinderen geholpen, waarvan in 1917 nog een 800-tal in Nederland gevestigd waren. Een 200-tal daarvan was in Amsterdam ondergebracht. Daarnaast bezat het comité een tijdelijk doorgangshuis in de Watergraafsmeer bij Amsterdam. Door gebrek aan financiële middelen moest het huis in 1917 sluiten. De organisatie zelf bleef tot kort na de wapenstilstand, 11 november 1918, bestaan. Toen keerden ook de laatste kinderen terug naar huis.

De correspondentie tussen de opvanggezinnen en de Belgische families in bezet gebied verliep niet altijd even vlot. Meermaals moest het comité de Nederlandse gezinnen en andere opvangcentra aanmanen op te geven wie ze onderdak verleenden. De lange duur van de oorlog had tot gevolg dat kinderen vaak meermaals van verblijfplaats veranderden omdat de verzorgers de kinderen niet langer konden of wilden onderhouden. Het moet angstig voor de Belgische ouders zijn geweest, niet te weten waar hun kinderen in Nederland waren.

Brief van het Provinciaal bestuur van Noord-Holland aan de burgemeesters van de gemeentes van Noord-Holland, 31 januari 1917

Brief van het Provinciaal bestuur van Noord-Holland aan de burgemeesters van de gemeentes van Noord-Holland, 31 januari 1917