Het schoolgebouw waar de Belgische School gevestigd was, 2014

Het schoolgebouw waar de Belgische School gevestigd was, 2014

Naast inschrijving, huisvesting en onderhoud van de Belgische vluchtelingen was het onderwijs voor Belgische kinderen een belangrijk aspect dat onlosmakelijk verbonden was met de vluchtelingenstroom. In Amsterdam werden twee Belgische scholen opgericht: een particuliere vereniging, gevestigd in de Van Ostadestraat en een school in een van de loodsen van het IJ-eiland, nu de Oostelijke Handelskade.

In 1914 werd op het initiatief van de gevluchte Belgische advocaat Aberik Deswarte een lagere en middelbare school opgericht voor de opvang van Vlaamse en Waalse kinderen. Deze école Belge was gevestigd in de Van Ostadestraat 101, in lokalen van een bestaande openbare school. De school bestond tot aan de zomer van 1915 en verhuisde toen naar Weteringschans 187. Na het eerste bewogen jaar maakten de leerlingen samen met de onderwijzers in 1915 een gedenkboek van de school. In het boek laten leerlingen en leerkrachten hun dank aan de Amsterdamse bevolking blijken voor de opvang en de goede zorgen. ‘N’oublions jamais la généreuse hospitalité de la Hollande; elle nous rendit l’exil moins cruel, elle nous permet d’attendre avec confiance des jours meilleurs.’ (Nooit zullen wij de grootmoedige Hollandse gastvrijheid vergeten, die onze ballingschap verzachtte en ons deed verlangen naar betere tijden.)

Omslag gedenkboek van de Belgische School, 1915

Omslag gedenkboek van de Belgische School, 1915

In de loodsen van de Handels- en IJkade in het Oostelijk Havengebied werd in het najaar van 1914 een tweede school opgericht. Jos Lambrechts, een Vlaams onderwijzer, stond er aan het hoofd. De school telde een 700-tal leerlingen die onderwezen werden door in totaal twintig onderwijzers en onderwijzeressen. Hiervan waren acht Vlaams, de andere twaalf kwamen uit Amsterdam. In totaal waren er negentien klassen met kinderen tussen zes en zeventien jaar. ’s Morgens werden de leerlingen, van half tien tot kwart over elf, onderricht in de ‘gebruikelijke onderwijsvakken’. In de namiddag was er plaats voor handwerken, kleien, touwknopen en knutselen. In december 1914 verhuisde de school, met inboedel en onderwijzers, naar het grote vluchtelingenkamp in Nunspeet. In dezelfde tijd vertrokken ook de meeste vluchtelingen uit Amsterdam naar Nunspeet of een andere plaats in Nederland, naar Engeland, of keerden terug naar België.

Groep van de Belgische School genomen tijdens het bezoek van Minister Poullet, 18 maart 1915

Groep van de Belgische School genomen tijdens het bezoek van Minister Poullet, 18 maart 1915

Schoolkinderen in een loods, 1914

Schoolkinderen in een loods, 1914

Brief van Jos Lambrechts aan de burgemeester van Amsterdam,  9 oktober 1918. Hierin vraagt hij de burgemeester van Amsterdam een certificaat voor de periode dat hij de leiding over de Belgische School had

Brief van Jos Lambrechts aan de burgemeester van Amsterdam, 9 oktober 1918. Hierin vraagt hij de burgemeester van Amsterdam een getuigschrift voor de periode dat hij de leiding over de Belgische School had