Gevluchte keizer

Op 11 november 1918 stond het Amsterdamse Algemeen Handelsblad vol met nieuwsberichten over de afgekondigde wapenstilstand en de revolutionaire woelingen in Duitsland. Op p. 6 van het avondblad troffen de lezers onder de titel ‘De afgetreden Keizer’ een opgewonden verslag dat correspondent in Maastricht op 10 november had doorgeseind:
‘Maastricht is vandaag in rep en roer. Sedert het bericht zich verbreid had, dat de ex-keizer Wilhelm met gevolg en leden van den staf in tien automobielen te Eijsden was aangekomen en per extra-trein over Maastricht zou komen, zag het in de buurt van het station zwart van menschen en tot Eijsden toe waren de wegen vol wandelende en fietsende nieuwsgierigen.’ Wilhelm had zijn generaalsuniform inmiddels verwisseld voor een burgerpak en wachtte de ontwikkelingen af, onder bewaking van een afdeling Nederlandse militaire wielrijders. De volgende dag zou hij per trein doorreizen naar Maarn, en vandaar naar kasteel Amerongen.

Algemeen Handelsblad, 11 november 1918

Algemeen Handelsblad, 11 november 1918

Op 11 november 1918 was Duitsland de grote verliezer van de Eerste Wereldoorlog. De keizer van Duitsland, Wilhelm II, had zijn rijk naar een nederlaag gevoerd en dit werd hem door zijn onderdanen niet in dank afgenomen. Aan het einde van de oorlog heerste onrust en revolutie in het land. Meer en meer politieke groeperingen gingen zich afzetten tegen hun vorst. De geallieerden streefden ernaar om Wilhelm II voor oorlogsmisdaden te berechten. De keizer had weinig keuzemogelijkheden over en vluchtte op 10 november uit het Duitse hoofdkwartier in België naar Nederland. De dag ervoor had hij afstand gedaan van zijn keizerstitel en de politieke ontwikkelingen in Berlijn beroofden hem daarna van zijn titel Koning van Pruisen.

Bij zijn kroning in 1888 had Wilhelm (1859-1941) nog  grootse toekomstplannen voor zijn rijk. Hij stamde uit een oud adellijk geslacht, het Huis Hohenzollern, dat al in de middeleeuwen groot aanzien genoot. In de zestiende eeuw kreeg een tak van de Hohenzollern de macht in Pruisen en in 1871 werden zij keizers van Duitsland. Wilhelm was een militair pur sang en droomde van een groot Duits Europees en koloniaal rijk. Als temperamentvol leider had hij moeite zijn macht met anderen te delen. Bij zijn geboorte waren de zenuwen in zijn linkerschouder beschadigd waardoor hij zijn hele leven gehandicapt bleef. Zijn linkerarm was zo goed als volledig verlamd en niet volledig volgroeid. Niettemin was hij een enthousiast jager en op later leeftijd ook fanatiek houthakker.

Spotprent op de uitlevering van Wilhelm II. De Nederlandse Maagd leunt minzaam op het Hollandse boerenhek, terwijl een politieagent van de ‘Entente’, het verbond van Engeland, Frankrijk en Rusland, nog eens vriendelijk informeert naar de mogelijkheden. Op de achtergrond staat de ex-keizer klaar met een bijl om zijn volgende boom te vellen.

Spotprent op de uitlevering van Wilhelm II. De Nederlandse Maagd leunt minzaam op het Hollandse boerenhek, terwijl een politieagent van de ‘Entente’, het verbond van Engeland, Frankrijk en Rusland, nog eens vriendelijk informeert naar de mogelijkheden. Op de achtergrond staat de ex-keizer klaar met een bijl om zijn volgende boom te vellen.

 

Omdat Wilhelm als ambteloos burger in Nederland arriveerde werd hem als vluchteling asiel verschaft. Hij werd tijdelijk opgevangen in kasteel Amerongen, als gast van de familie Bentinck.  De Nederlandse overheid heeft steeds geweigerd de ex-keizer uit te leveren en hield zo strikt vast aan haar neutraliteitspolitiek. Na verloop van tijd verloren de geallieerden hun aandacht voor het gevallen Duitse kopstuk en wilden ze geen verdere internationale spanningen veroorzaken.

Spotprent van  George van Raemdonck (1888-1966) over de gekooide ex-keizer, maart 1920. Raemdonk was in 1914 als Belgisch vluchteling naar Nederland gekomen en werkte als politiek tekenaar voor de kritische tijdschriften De Amsterdammer en De Notenkraker.

Spotprent van George van Raemdonck (1888-1966) over de gekooide ex-keizer, maart 1920. Van Raemdonck was in 1914 als Belgisch vluchteling naar Nederland gekomen en werkte als politiek tekenaar voor de kritische tijdschriften De Amsterdammer en De Notenkraker.

 

Wilhelm bleef tot 1920 in kasteel Amerongen wonen. Daarna verhuisde hij naar Huis Doorn. Een jaar eerder had hij het pand gekocht en hij liet het decoreren met Duitse en Russische motieven. Tientallen wagonladingen met paleisinboedel werden uit Duitsland aangevoerd. Unieke meubelstukken en schitterend zilverwerk domineerden de Doornse vertrekken. In 1921 overleed de ex-keizerin. Een jaar later trad Wilhelm II in het huwelijk met de veel jongere prinses Hermine Reuss (1887-1947). Wilhelm hield zich op zijn domein in Doorn fanatiek bezig met het houthakken en slaagde erin een groot gedeelte van het landgoed van bos te ontdoen. Ook spendeerde hij veel tijd aan zijn bureau, waar hij zijn memoires schreef. Op 4 juni 1941 overleed de ex-keizer. Zijn laatste rustplaats is een relatief bescheiden mausoleum op het landgoed in Doorn. Zijn wens om zijn lichaam naar Duitsland terug te laten keren na herstel van de monarchie is voorlopig nog niet in vervulling gegaan.

Na de Tweede Wereldoorlog werd Huis Doorn door de Nederlandse regering in beslag genomen als vijandelijk vermogen. Tegenwoordig is het huis een museum dat met een deel van de originele inrichting de herinnering aan Wilhelms verblijf in Nederland levend houdt.

 

 

top