Keuring Landstorm jaarklasse 1908, 6 december 1916

Keuring Landstorm jaarklasse 1908, 6 december 1916

Als gevolg van de mobilisatie kwam in 1915 de Landstormwet tot stand. Hiermee voerde de regering in feite een algemene dienstplicht in. De wet was namelijk ook van toepassing op degenen die als dienstplichtigen eerder waren vrijgesteld of vrijgeloot, en op degenen die bij de militie of landweer uit dienst waren ontslagen. De landstormplicht eindigde op het veertigste levensjaar.

Halverwege 1915 kwam de eerste landstormlichting op. Dit was de ‘jaarklasse 1915’, de dienstplichtigen die in dat jaar twintig jaar oud werden. Vervolgens werden de eerdere jaarklassen opgeroepen. De oudste jaarklasse was die van 1908, die in 1917 werd ingelijfd.

Ook Paulus Evert Scheltema (geboren 1888) werd door de burgemeester van Amsterdam opgeroepen voor de keuring van de Landstorm jaarklasse 1908. Het bericht werd op 25 november 1916 bezorgd bij zijn ouderlijk huis. Maar op dat moment was hij al drie jaar in Noord-Amerika.

Achterkant briefkaart Keuring Landstorm gericht aan P. E. Scheltema, 25 november 1916

Achterkant briefkaart Keuring Landstorm gericht aan P. E. Scheltema, 25 november 1916

De wet zorgde voor verlichting van de taken van de al opgeroepen dienstplichtigen.

Spotbriefkaart mobilisatie, 1914-1918

Spotbriefkaart mobilisatie, 1914-1918

Maar velen zagen er een uitbreiding van het leger in. Weer anderen verzetten zich tegen deze wet omdat langzamerhand iedereen van de mannelijke bevolking onder de wapens werd geroepen. Zo maakt deze cartoon duidelijk dat de oudere melkboer zich weinig enthousiast betoonde over zijn mogelijke oproeping voor de Landstorm:

Vaarwel vast buurvrouwtjes en melkklanten! Ik moet gaan leeren aan de rekstok en van wanten. Komt ’t vaderland in gevaar. Dan vinden ze ons helemaal klaar!

Anderen zagen er wel iets in. Zoals in dit strijdblaadje nr. 5 waarin wordt gesteld dat bij de mobilisatie in augustus 1914 de sterkte onvoldoende zou zijn geweest en dat daarom het uitbreiden van de legerreserves door de Landstormwet noodzakelijk is.