Eind juli 1914 werd het ook in Nederland duidelijk dat de oorlogsdreiging steeds verder toenam. De regering trof daarom voorbereidingen voor de verdediging van de grenzen. Op 31 juli werd tot algehele mobilisatie besloten. Nederland was het eerste niet-oorlogvoerende land dat deze maatregel nam en zou als enige neutrale staat gedurende de gehele oorlog volledig gemobiliseerd blijven. In totaal werden zo’n 200.000 oplopend tot bijna 400.000 mannen in de leeftijdsgroepen van 20 t/m 29 jaar opgeroepen. Op zulke massale aantallen waren de gewone legerfaciliteiten niet berekend, en dat leverde telkens nieuwe problemen op. Om de grote aantallen dienstplichtigen te vervoeren en te huisvesten waren ongebruikelijke maatregelen nodig. De militairen moesten op hun standplaatsen worden beziggehouden om de verveling tegen te gaan. Ondertussen waren ze vaak lange tijd van huis en ze werden niet alleen door hun families gemist. Tal van bedrijven en fabrieken draaiden op beperkte kracht of moesten zelfs sluiten.

Op 31 juli werd de mobilisatie afgekondigd. De Telegraaf van 1 augustus berichtte onder het kopje ‘Mobilisatie-oproep door klokgelui’ over de opwinding op het Beursplein en het Damrak:
‘Onheilspellend daverden gistermiddag om half vier de zware tonen van de beursklok over het oude stadsgedeelte van Amsterdam. Een groote onrust beving het publiek. Honderden en honderden snelden naar het Damrak en verdrongen zich aan den voet van den toren, waar een groene en witte affiche waren aangeplakt. In een oogwenk stond het Beursplein en Damrak zwart van het volk. Een benauwend gedrang ontstond voor de aanplakbiljetten. „Alle miliciens zoo spoedig mogelijk onder de wapenen komen!” Deze woorden gingen van mond tot mond. Om vier uur zweeg de noodklok en verstrooide de menigte zich. (…)

Ten behoeve van het transport van de dienstplichtigen werden allerlei vervoersmiddelen door het leger gevorderd of opgeëist, uiteenlopend van paarden tot automobielen.

Vanwege ruimtegebrek in de kazernes werden gebouwen in de stad ingenomen door de strijdkrachten. Kerken, opslagloodsen aan de Cruquiusweg, en zelfs het Paleis voor Volksvlijt veranderden in militair onderkomen.

Vanwege ruimtegebrek in de kazernes werden gebouwen in de stad ingenomen door de strijdkrachten. Kerken, opslagloodsen aan de Cruquiusweg, en zelfs het Paleis voor Volksvlijt veranderden in militair onderkomen.

AF_010003002942ES_01

 

 

AF_010003002710ES_01\

AF_SAA15009D67M4N217_01

 

Militairen werden noodgedwongen ook ondergebracht bij particulieren. Burgemeester Roëll van Amsterdam vorderde huisvesting met voeding ten behoeve van in te kwartieren militairen.

Militairen werden noodgedwongen ook ondergebracht bij particulieren. Burgemeester Roëll van Amsterdam vorderde huisvesting met voeding ten behoeve van in te kwartieren militairen.

 

 

Padvinders voeren met een versierde motorboot langs de grachten om boeken, tijdschriften, rookwaren, koffie, thee en chocolade in te zamelen ter ondersteuning van de militairen aan de landgrenzen en de kusten.

Padvinders voeren met een versierde motorboot langs de grachten om boeken, tijdschriften, rookwaren, koffie, thee en chocolade in te zamelen ter ondersteuning van de militairen aan de landgrenzen en de kusten.

 

Niet iedere soldaat was even overtuigd van het nut van de werkzaamheden onder diensttijd. Zo was het sjouwen van boomstammen niet populair.

Niet iedere soldaat was even overtuigd van het nut van de werkzaamheden onder diensttijd. Zo was het sjouwen van boomstammen niet populair.

 

Voor de oudere dienstplichtigen, de landweermannen, was het feit dat zij onder de wapen waren geroepen extra zuur. Vaak waren zij al getrouwd, hadden verkering of waren daarvoor nog altijd aan het oefenen, althans volgens deze kaart. Afscheid van hun geliefde viel hen dan ook zwaar. Deze  kaarten zijn deel van een serie die kort na de mobilisatie werd uitgegeven. De teksten zijn van kinderboekenschrijver Chr. van Abkoude.

Voor de oudere dienstplichtigen, de landweermannen, was het feit dat zij onder de wapen waren geroepen extra zuur. Vaak waren zij al getrouwd, hadden verkering of waren daarvoor nog altijd aan het oefenen, althans volgens deze kaart. Afscheid van hun geliefde viel hen dan ook zwaar. Deze kaarten zijn deel van een serie die kort na de mobilisatie werd uitgegeven. De teksten zijn van kinderboekenschrijver Chr. van Abkoude.

 

Een dagje met verlof. Leve de burgerpet. Mobilisatie 1914

Een dagje met verlof. Leve de burgerpet. Mobilisatie 1914

 

De gezichten van de soldaten werden er niet bepaald vrolijker op na drie jaar mobilisatie.

De gezichten van de soldaten werden er niet bepaald vrolijker op na drie jaar mobilisatie.

 

 

top